Muzyka – Poezja śpiewana
kuba ambrozjański śpiew, liturgiczny śpiew Kościoła mediolańskiego, wprowadzony przez biskupa św. Ambrożego; przeszczepił on z Kościoła wschodniego do swej diecezji hymny i antyfony oraz śpiew responsorialny (->responsorium); hymny, mające przejrzystą budowę symetryczną, wciągnęły lud do udziału w śpiewie kościelnym. …
ambitus [łac.], rozpiętość lub rozmiary głosu i jego rejestrów, skali lub melodii; zasadniczo jest to odległość pomiędzy najwyższym a najniższym dźwiękiem, jako podstawowym. Nazwę tę wprowadziła teoria chorału gregoriańskiego (gregoriański śpiew), stawiając zasadę, by melodia nie przekraczała ->decymy, w …
Amati, rodzina budowniczych skrzypiec w Cremonie; prace ich są ideałem budowy i najdoskonalszym wzorem włoskich skrzypiec, przemawiających śpiewnością i szlachetnością dźwięku. Założycielem szkoły cremońskiej był Andrea Amati (ok. 1535—1611); największą sławę zdobył zaś jego wnuk Nicola Amati (1596— 1684), …
amabile [wł.], z wdziękiem, pogodnie.…
altówka czyli wiola, instrument muzyczny smyczkowy, zbudowany tak jak skrzypce, z tą tylko różnicą, że jest od skrzypiec nieco większy; reprezentuje on rejestr altowy i zajął miejsce dawnych violi da braccio (-wiola), czyli wioli trzymanych ramieniem; związek altówką z …
altowy klucz, czyli klucz C na trzeciej linii: oznaczający c1: w kluczu tym notuje się dzisiaj nuty na altówkę, czyli wiolę, dawniej partie wokalne dla głosu altowego; jest jeszcze w użyciu, ponieważ w granicach jego rejestru mieszczą się …
alternativo [wł.], dawniej w dwuczęściowych tańcach druga część tańca; np. menuetto jako część pierwsza i następujące po niej alternativo, grane na zmianę; później nadano tej części nazwę ->trio.
alto, 1) kobiecy lub chłopięcy głos altowy (->alt) 2) ->altówka, …
alteracja, chromatyczna zmiana składowych dźwięków akordu za pomocą znaków podwyższających lub obniżających, czyli krzyżyków lub bemoli; najczęściej alteracji ulega akord subdominantowy, jakkolwiek i inne akordy mogą przybrać postać alterowaną, przy czym alterować można albo dźwięk podstawowy czyli prymę, albo …
alt, alto [łac.], głos wysoki, tzn. wyższy od tenoru i jemu przeciwstawiony, stąd w muzyce polifonicznej dawnych wieków zwany ->kontratenor; w rzeczywistości jest to głos niski, o charakterystycznej ciemnej barwie brzmienia, u chłopców odznacza się niezwykłą siłą i …
all’ Ongarese [wł], w rytmie tańca węgierskiego, czyli czardasza, na 2/4 z charakterystyczną ->synkopą:
…